90'LAR GERİ DÖNDÜ

Şu kombinasyonu deplasmanda giyseydik çok daha güzel duygularla yazardım bu yazıyı. Takım bu sezon kombinasyonlara önem veriyor, deniyor. Bu denemelerin bana kalırsa en heyecan verici olanıydı Parçalı altına siyah şort, siyah çorap. Ancak keşke deplasmanda yapılsa bu denemeler, iç sahada değil. İç sahada klasik kombinasyon olan Parçalı, beyaz şort, kırmızı çoraptan şaşmamalı.

Bu mecburiyetin sebebi tabi ki yine tek forma ve tek kit ile gelen Anadolu takımı. Bunu hep yapıyorlar. Beyaz formasını diğer renk şortlarından birisi ile kombinleseler, bizim de klasik kombinasyonumuzu giymememiz için sebebimiz kalmayacak (keyfi denemezsek tabi). Ama yok, düz tek renk forma getirmek adetleri. O forma nasıl tanıtıldıysa o şekilde giymeleri zorunluluk sanki (Trabzonspor'u dışarıda tutuyorum, onlar epey kombinasyon deniyorlar). Galatasaray'dan da bir yetkili maçtan 1-2 gün önce iletişim kurmayı akıl etmiyor rakiple, bu kadar zor olmasa gerek diyoruz ama zor demek ki !

Rakip beyaz şort ile gelince Galatasaray alternatife yöneldi ve kırmızı-kırmızı giymek yerine nostaljiye kaçıp siyah-siyah giydi parçalısının altına. Kırmızı-kırmızı giymesini beklerdik tabi, ancak bu sene, yukarıda da değindiğimiz gibi, ayrı bir özen gösteriyorlar ve elde ne varsa deniyorlar. Bu senenin konsepti...

Parçalı altına siyah şort, siyah çorap, formalar ile ilgilenmeyen bir taraftarın bile (neden ilgilenmiyorsa tabi) dikkatini hemen çeken bir kombinasyon. Çünkü yakın geçmişi, efsane seneleri getiriyor akla. 30-40 yıl önce giyilmiş kombinasyonların tekrarından daha heyecan verici. Şuan mevcut taraftar kitlesinin çoğunun kanlı canlı yaşadığı o güzel senelerin kombinasyonu siyah şort, siyah çorap. Hagi'nin kombinasyonu, Tugay'ın kombinasyonu, Hakan'ın, Arif'in Bülent Korkmaz'ın, kombinasyonu... Kupaların kombinasyonu. Bu sebeple herkesin sempatiyle baktığı bir kombinasyon.

Galatasaray 90'lara damga vuran parçalı altına siyah şort-çorap kitini 1994-1995 sezonunda başlattı. Ardından gelen 95-96, 96-97, 97-98 ve 98-99 sezonlarında da sürdürdü. 2001-2002 yılında Parçalı formamızın altına siyah şort yine giydik ancak bu sefer kırmızı çorap ile, 2003-2004 sezonunda parçalı formanın altında yine siyah şort vardı ancak parçalı çorap (arkası kırmızı, önü sarı) ile kombinlenmişti.

Daha geçmişe bakarsak. Bizim arşiv araştırmalarımızda parçalının altına siyah şort ilk olarak 1953-54 sezonunda kullanıldı, ancak o formanın çorabı kırmızı idi. 1960 ve 70'lerin sezon öncesi takım posterlerinin bazılarında siyah şort, siyah çoraplı parçalı formalara rastlıyoruz. Ancak yine araştırmalarımızda hiç resmi maçlara çıkılmamış olduğunu gördük bu kombinasyon ile (yanılmamışızdır umarım). 1969-1970 sezonunda ise Galatasaray Genç Takımı bir maçta bu kombinasyonu giymiş, rastladık tesadüfen.

50, 60 ve 70'lerde dönem dönem siyah şortlara rastladık ancak siyah şort, çorap kombinasyonu 90'lara has bir durum. Güzelliği konusunda herkes ile hem fikirim. Ancak iç sahada kullanılmamalı, bu konuda tartışmaya girmem.

PARÇALI FONT

40'lar ve 50'lerin ortasına kadar kullandığımız ters parçalı formamızın güzel bir detayına rastladım geçen. Sırtını görebildiğimiz ender fotoların bir kaçında, formaların parçalarına göre fontların da parçalı renkte olduğu gözüküyor. İlk önce 11 numaralı font çıktı karşıma. Sarı parçanın fontu kırmızı, kırmızı parçanınki ise sarıydı. Fakat daha sonra 5 numarayı gördüm ki, o işte beni esas şaşırtan oldu. 5 numarası bile parçalara göre 2 renge ayrılmış durumda.

Fotolardan anlayamıyorum, boya mı yoksa kumaşlarla mı bu detay oluşturulmuş. Günümüzde bu tip detaylara rastlamak artık mümkün değil. Kurallara göre sırt kısmındaki renklerden farklı bir renkte olmak zorunda font, hatta artık neredeyse esas formamızı bizden almaya kadar gitti bu font meselesi. Düz arkalı formalara kadar vardı iş. Klasik dönemler bu sebeple güzel işte, her zaman bu tip nostaljik detaylara rastlanıyor. Hani artık forma çıkmaz böyle, fakat store ürünlerinde kullanılabilecek bir detay.

Bu formada sürekli olarak bu font tipi kullanılmamış. Beyaz font da var aynı formada gördüğümüz, ancak ara sıra buna da rastladım bakınırken.

1950'LERDEN ANTRENMAN FORMASI

İlginç bir keşif yaptık geçenlerde. Milliyet arşivlerini karıştırırken 1950'li yılların 2. yarısında giyilmiş olan bir formaya rastladık. Ancak formanın ilginç yanı, giyildiği 5-6 sezon boyunca hiçbir resmi maçta kullanılmamış olması. O dönemlerde henüz ulusal bir lig yok, bölgesel ligler var ve Galatasaray İstanbul bölgesel liginde mücadele ediyor. Maç sayıları şuanki maç sayılarının çok altında. Sürekli olarak lige bir kaç hafta ara veriliyor. Hem fikstürü yaymak için, hem de zaman zaman hava ve sahaların uygun olmaması sebebiyle liglere ara veriliyor. İşte bu ara zamanlarda Galatasaray zaman zaman Anadolu'ya gidiyor ve Anadolu takımları ile ve Anadolu takımlarının karmaları ile maçlar yapıyor. İşte bu resmi olmayan maçlarda bu antrenman formasına rastlıyoruz. Fakat İstanbul'a döndükten sonra çıkılan resmi maçlarda bu forma giyilmiyor.

O dönemler tabi ki şimdilerden çok farklı. Bir formayı bir futbolcu sezonlarca kullanıyor. Maç sonu forma yıkanıyor ve varsa bir hasar dikiliyor tekrar bir sonraki maç gelene kadar raflara kaldırıyor. Kısacası önemli o dönemde formalar ve bakım istiyorlar. Atıp yenisini alma gibi bir rahatlık yok. İşte bu sebeple yapılan hazırlık maçları için esas formalar heba edilmek istenmemiş ve iki kumaşla basit bir tasarımla bir antrenman forması dikilmiş. Bütün bu ara maçlarda da (daha doğrusu çoğunda) bu formaları kullanmışlar.

Forma Metin Oktay formasının atası gibi, V yakalı ve yakaları gövdeye zıt renklerle oluşturulmuş. Tam parçalı, ancak ters renk dizilime sahip yanlış bir parçalı. 50'lerin başlarında bu ters parçalı tipini takım ne yazık ki kullanıyordu, antrenman formasını da bu şekilde dikmişler. Düz olsa şahane olurdu. Ne olursa olsun o sezonlar için değişik bir uygulama, aslında çok mantıklı ve gerekli, yine de değişik.

*1950'den 1970'e kadar olan her sezonu tek tek inceledik. Her maça baktık ve o yıl aralıklarını da sezon sezon fotoğraf arşivine ekleyeceğiz, ayrıca çizimleri de sezon sezon tekrar ele alacağız. Şuanda malum 70'ten sonra her sezon tek tek ele alınmış durumda. Bunu 50'ye çektik. Yavaş yavaş ekleriz.

YENİ KEŞİF ÇUBUKLU

Epeydir yeni sezon meselesine kendimizi kaptırmıştık, kafamızı kaldırıp esas uğraşımıza dönme vaktidir. Uzun süredir klasik dönemden yeni bir fotoğraf paylaşmıyorduk. Bu güzel fotoğraf ile devam edelim.

Fotoğraf 1950'lerin sonu veya 60'ların başından. Tam senesini çıkartmadım, çünkü üzerimizdeki formayı ilk defa görüyorum. Fenerbahçe ile oynadığımız bir maçın ardından çekilmiş. Kalın çubuklu bu formanın benzerleri o dönem giyiliyordu, fakat arşive baktığım zaman bu formaya rastlayamadım. Daha ne kadar yeni forma keşfedeceğiz çok merak ediyorum.

Fenerbahçe klasik çubuklusunu giymiş, onların çubuklu formalarını giymeleri garip değil tabi. Garip olan her iki takımın da çubuklu forma altına beyaz şort ve beyaz çorap giymeleri. O dönem Galatasaray'ın da renklerinin açık tonda olması maç içinde karışıklığa sebep olmuş olabilir. Hadi Fenerbahçe'nin o dönemlerde pek fazla farklı forması yoktu, biz neden böyle bir forma tercih etmişiz ? Çok çeşitli seçeneklerimiz varken üstelik.

Klasik dönemde bunları sorgulamamak lazım aslında. Üzerine ne geçirdiğin ile kimsenin ilgilenmediği dönemler bunlar. Zaten bu yazı da bahanesi. Siz fotoğrafın güzelliğine bakın, Kral Metin'e bakın.

İNÖNÜ HATIRASI

1958 senesinde Beşiktaş ile İnönü Stadı'ında karşılaşıyoruz. O zamanki adı Mithat Paşa Stadı. Şimdilerde 15bin kişilik 3 katlı açık tribünün olduğu yerde Gazhane var. Gazhane'nin önüne yüksek taş duvar çekilmiş ve stadın çehresi bu şekilde oluşturulmuş. Beşiktaş takımının üzerinde klasik formaları ve dev logoları var. Galatasaray ise o dönemde Güney Amerika takımlarının meşhur forması olan (Peru veya River Plate stili) çapraz inen kırmızı çizgili sarı formaları ile sahada. Bizde de büyük bir arma... Beyaz şort ve sarı çorap ile de kombinasyon oluşturulmuş.

Yanılmıyorsam (Lütfen düzeltin) Beşiktaş'ı 3-0 mağlup ettiğimiz maç ve bu kafa golünü atan da geçen sene kaybettiğimiz büyük insan Coşkun Özarı.

Düzeltme: Kafa vuruşunu yapan oyuncu Suat Mamat.

Beşiktaşlı dostlara da fotoğraf hediyemiz olsun.

BEYAZ PANTER

Blog takipçilerimizden Gerçekleri Tarih Yazar blogunun yazarı Emre Urlu bizim eski maile uzun zaman önce bu fotoğrafı göndermiş. Genellikle siyah ve yeşil formaları ile, son dönemlerinde de az buçuk sarı formalarıyla görmeye alıştığımız Turgay Şeren bu sefer bembeyaz bir kaleci kazağı ile karşımızda. Üzerinde kocaman bir Galatasaray logosu olan bu forma, koyu renk çorap (kırmızı veya siyah) kombinasyonu ile de zamanına göre oldukça modern ve şık. Logonun şekline bakacak olursak 1950'lerin sonlarında giyilmiş olabileceğini düşünüyorum.

Tek açık renk formanın başka renk koyu çorapla giyilmesi olayına (tabi tersine de) blogca hastayız, bunu son zamanlarda kalecilerde Petr Cech'te görüyoruz, sahada çok güzel gözüküyor.

Berlin Panteri'nin bu "fotoğrafının fotoğrafı" Adana'da bir kebapçıda çekilmiş. Nerelerden ne fotoğraflar çıkıyor. Gerçekten müthiş.

Emre Urlu'ya bu güzel fotoğraf için teşekkür ederiz. Hazır konusu açılmışken sizlerin de arşivlerinde sakladığınız fotoğraflarınız varsa bize gönderebilir ve herkesle paylaşmamızı sağlayabilirsiniz.

EN İNCE

Galatasaray tarihinin en ince çubuklu forması. Bu formanın net bir fotoğrafına bugüne kadar rastlayamamıştık. Tek ve kalitesiz bir resim ile anlatmaya çalışıyorduk. 1952-53 sezonunda giyilmiş olan bu formanın net bir fotoğrafına nihayet ulaşabildik. Pek fazla bilinmeyen bu forma, Çok ince sarı-kırmızı çizgilere ve kalın kırmızı bisiklet yakaya sahip. Siyah şort ve siyah çorap ile kullanılıyordu. O dönemlerde siyah şort ve çorap büyük farklılık tabi. Böyle bir forma neden giydik bilinmez. Kataloglardan seçilmiş ve yurt dışından getirtilmiş olması muhtemel. Çubuklu formaları sevmem, Galatasaray'a yakıştırmam. Ancak bu forma tam olarak çubuklu gibi de gözükmüyor. Zamanının ötesinde farklı bir deneme olmuş. Tek bir maç giyildiğini tahmin ediyorum. O maçta da takım fotosu çekilmesi bizim şansımız olmuş

Elimde kitap olduğu olduğu için isimleri sayabiliyorum. Yoksa öyle bir tarih bilgim yok.

Ayaktakiler-Soldan: Necmi, Suat, Kadri, Turgay, Rober, Reha, Şükrü

Öndekiler: Coşkun, Necdet, Ali Beratlıgil, Muzaffer.

TAM PARÇALI TAM GALATASARAY

Bu resmin tarihi 19 Mayıs 1955. Galatasaray'ın parçalı formasının en güzel fotoğraflarından biri. Bakın bakalım Parçalı formaya, ne görüyorsunuz ? Bu blogun sol kolonunda tarihimizden formalar diye bir bölüm var. Yeni resimler eklendikçe de yeni başlıklarla paylaşmaya devam edeceğim. Sizden ricam bu bölümleri iyice inceleyin. Özellikle Parçalı formalarımıza bakın. 10'lu, 20'li 30'lu, 40'lı yıllara bakın... Metin Oktay dönemine, Fatih Terim dönemine, Nihat Bekdik dönemine bakın... Gündüz Kılıçlı, kendisi giymese de Turgay Şerenli takımımıza bakın. Bakın bizim esas formamıza.

Neden bunu yazıyorum, neden özellikle bakın diyorum biliyor musunuz ? Bizim formalarımızı tasarlayanlar Parçalı formamızın şuan giydiğimiz forma olduğunu düşünüyorlar. Doğrusunun bu olduğuna inanmışlar... 30 milyon taraftarı olan takımın formalarını 2-3 insanın kendi hayal gücüne bırakmışız... 1998 senesine kadar (1986-1990 arası hariç) hiç değişmemiş tam parçalı Galatasaray formamızı son 2 senede tanınmaz hale getirmişiz. Sonra da çıkıp esas Galatasaray Parçalısı bu diyoruz... Ben formaları tasarlayan insanlara şu arşiv kısmına girin bakın diyorum. Girin bakın ve tam parçalı neymiş görün.

Şuan giydiğimiz formanın uzaktan yakından benzerini Ali Sami Yen hiç giymedi, Metin Oktay hiç giymedi, Fatih Terim hiç giymedi. Sen kalkmış esas parçalı bu diyorsun. Neye dayanarak bunu söylüyorsun ? Benim sana gösterebileceğim yüzlerce fotoğraf var blogda, onlarca bu işin erbabı insan tanıyorum. Ya sen neye göre bunu söylüyorsun ?

2008-2009 sezonunda ki parçalı formamız var ya, hani o herkesin hayranlıkla baktığı. O formayı kim tasarladı biliyor musunuz ? ASY forumlarından tanırsınız belki, Buğra isimli bir taraftar. Tribünden ve Galatasaray forumlarından (soyadını bilmiyorum kusura bakmasın) bir Galatasaray aşığı. Kulüple alakası yok, kulübün tasarımcısı değil. Sadece Galatasaray sevdalısı. Metin Oktay'ı da biliyor, Galatasaray'ın esas parçalısını da biliyor. 08-09 sezonunda onun için bu formayı tasarlıyor, forumlarda paylaşıyor. Pazarlama AŞ beğeniyor bu tasarımı ve o formayı giyiyoruz. 96-97'den beri giydiğimiz en iyi parçalı, en iyi olması önemli de değil, Galatasaray Parçalısı... Son 2 sezondur giydiğimiz forma ise Dünyaca ünlü modacı tarafından, sayın Evrim Timur ve ekibi tarafından tasarlanıyor. Dünyaca ünlü modacımızın Galatasaray Store ürünlerine kattığı çeşitlilik tartışılmaz, 3rd geleneğini takıma oturtma başarısı da tartışılmaz, ancak ben Parçalı formamız hakkında kendisiyle sabaha kadar tartışabilirim. Bizim 105 yıllık esas formamızın tasarımı için dünyaca ünlü bir modacıya ihtiyaç yok. Buğralar, Uğur Karaoğlanlar gibi Galatasaray taraftarı ve Galatasaray aşığı olan, Metin Oktay'ı, Ali Sami Yen'i ve onların üzerlerindeki formaları bilen birilerinin olması yeterli... Ya da sadece şu yukarıdaki resme ve sol kolona bakması da yeterli...

Benim için mor forma, pembe forma, kavun içi, yavru ağzı forma önemli değil. Bütün sezon boyunca beklediğim tek formamı bana geri verin artık. Tam Galatasaray için Tam Parçalı şart.

Bu Parçalı konusu üzerine çokça gideceğim, merek eden olursa diye önceden yazayım.

NOSTALJİ PARÇALI

Blogumuzun arşiv bölümüne 2 yeni Parçalı daha eklendi. Bu 2 parçalı da dönemlerinde az giyilmiş ve pek fazla resmi bulunmayan formalar. O dönemlerin bilindik 1-2 parçalı formasından farklılar. 1950'lerin başlarına ait bu 2 resimdeki formalarımıza bakın ve şimdiki Parçalı formamıza bakın... Biz boşuna demiyoruz "Galatasaray Parçalısı" ile alakası yok diye. Arşive bu 2 güzel resmi katan sevgili Sercan'a çok teşekkür ederim.

1954 yılına ait olan bu fotoğraftaki forma, gayet tabi ki tam parçalı. Hatta yakaları bile bu tam parçalı tanımına göre tasarlanmış. Yine gayet tabi ki; beyaz şort altına kırmızı çorap giyilmiş. Logonun garipliği dikkatinizi çekmiştir. Sanki şövalye armanın beyaz zeminlisi gibi...

1950-52 arası olduğunu düşündüğümüz bu forma, yine tam parçalı ve yine beyaz şort altına kırmızı çorap (çorabın sarı bantları biraz aşırıya kaçmış).

Yeni eklenen bu 2 parçalının ilerde örnek olmasını dilerim.

1950 İLE 1960 ARASI GALATASARAY FORMALARI #2

ÇUBUKLULAR

Galatasaray'ın bu dönemde giydiği 3 farklı çubuklu forması vardır.

-1-

Bu çubuklu 50'ler boyunca en fazla giydiğimiz çubuklu formamızdı. 1953 yılından itibaren kullanmaya başladığımız formamızın esasında çubuklu olmasından çok 3 bant görünümü dikkat çekiyordu. Oldukça kalın bir kırmızı bantın ortadan geçtiği formanın geniş yakaları vardı.

-2-

1950'lerin sonlarında giyilmeye başlanan bu forma bir öncekine nazaran daha ince çubuklara sahipti. Oldukça geniş yakalarını tutan bir ip veya düğme olmadığı için yakaların alt kısımları göğsü açıkta bırakıyordu.

-3-

Galatasaray tarihinde giyilmiş en ince çubuklara sahip bu formanın oldukça modern bir görünümü vardı. Kırmızı bisiklet yakalı formanın ince çubukları sarı kırmızı idi. 1952-1953 sezonu dışında rastlayamadığımız bu formanın tek sezon giyilmesi aslında şanssızlık. Dönemin en modern ve Avrupa'da meşhur olan forma türlerinden birini en azından 50'ler boyunca sıkça giymemiz güzel olurdu. Ayrıca bu formanın bir diğer özelliği o dönemler için büyük yenilik olan siyah şort ve siyah çorapla giyiliyor olmasıydı.

DÜZ FORMALAR

-1-

Galatasaray tarihinin ilk tek renk forması işte bu formaydı. Düz kırmızı olan formanın geniş sarı yakaları vardı 1953 ile 1956 yılları arasında giyildiğini düşünüyoruz. Genel olarak beyaz şort ve beyaz çorap ile kullanılıyordu.

-2-

Tarihimizin en enteresan 2 formasına geldi sıra. 1958-1959 sezonunda giyilen bu formalara başka hiçbir sezonda rastlayamayız. Bu forma düz kırmızı renkteydi ve gövdeyi çaprazlamasına kesen sarı bir banta sahipti. Oldukça geniş V yakalarının çevresinde 2 şerit halinde sarı çizgiler vardı.

-3-

Metin Oktay

Yukarıdaki formanın aynı formatında olan bu sarı formanın da gövdeyi kesen çapraz bir bantı vardı, bant tıpkı geniş V yakalarının şeritleri gibi kırmızı renkteydi. Yine tek sezon 1958-1959 yılları arasında kullanıldı.

Genellikle siyah ve yeşil kaleci kazaklarıyla gördüğümüz Turgay Şeren'i bu fotoğrafta beyaz forma ile görüyoruz. Beyaz şövalye çerçeveli Galatasaray Arması 1950'lerin sonlarında formalarımızda kullanılıyordu. Bu formanın hikayesi için tıklayın.

1950 İLE 1960 ARASI GALATASARAY FORMALARI #1

Galatasaray'ın 1950'lerde kullandığı 3 farklı parçalı forması vardı. Bunlardan sadece 1 tanesinin renk dizilişi tersti, diğer 2 forma ise doğru renk düzenine sahiplerdi. Bütün parçalılar tam parçalı görünümdeydiler.

-1-

1952

1954

Bu forma 1950'lerde ilk defa karşımıza çıkıyor. 1940'larda da kullanılan ve 50'ler hatta 60'lara kadar ulaşan karakteristik uzayan çubuklu yakaya sahip olmayan bu forma, sade yapısı ile dikkat çekiyor. Tam parçalı görünümde yakanın gövdeyle birleşen kısmında açıklık var, ancak diğer formalarımız gibi bu açıklık düğme veya iplerle kapatılmamış. Bu yaka stilini yine 50'lerdeki çubuklu ve kırmızı formalarımızda görüyoruz. Bu formaların yakalarının aynı renk ve zıt renk olduğu 2 versiyonu vardı.

-2-

40'lardan da tanıdığımız bu formayı 50'lerde de aynen kullanmaya devam etmiştik. Formanın kendine özgü yaka tasarımı 60'ların ortalarına kadar kullanıldı. Ancak bu formanın 60'lar ve 50'lerdeki kardeş formasından farklı olarak renk dizilişi tersti. Yani formaya göre gövdedeki sarı renk sol taraftaydı. Yakalarının zıt renk olması da yine bu formaların kendine has özelliklerindendi. 40'lardan beri kullanılan bu forma yerini 50'lerin ortalarından itibaren doğru renk dizilişindeki kardeşine bıraktı.

-3-

Kadri Aytaç

1950'lerin ortalarından itibaren kullanmaya başladığımız bu formamız bir önceki formanın birebiri. Ancak renk olması gerektiği gibi sıralanmış. Yani formaya göre gövdenin sol kısmı kırmızı renk. Bu formayı biraz yakasında oynama yaparak 60'ların ortalarına kadar kullandık. Daha sonra bu karakteristik yaka şekline sahip efsane formamız yerini bir başka efsaneye Metin Oktay Parçalısı'na bıraktı.